Yıl 2020, Cilt 5 , Sayı Özel, Sayfalar 74 - 97 2020-12-31

Analysis of Kilama Pepûgî as a Debut Novel
Bir İlk Roman Olarak Kilama Pepûgî Üzerine Bir Analiz
Sey Yew Romanê Verênî Kilama Pepûgî Ser O Analîzêk

Pınar YILDIZ [1]


In this study, we tried to analyze Kilama Pepûgî (2000), the first Kirmanckî (zazakî) novel. This study consists of introduction and three parts. In the introduction, we focused on the origin of the novel and how the novel emerged in eastern literature, particularly in Kurdish literature. Modernism and nationalism have an impact on the novel. Therefore, in the first part, we focused on the influence of modernism, nationalism and folklore on the novel. In particular, we wanted to show how these concepts had an impact on this first novel. Since Kilama Pepûgî is a historical novel, in the second part, we focused on the concept of historical novel and tried to analyze this novel as a historical novel. In the last part, we tried to analyze this novel in terms of the elements of the novel. Because many early novels are technically problematic and are far from literary quality. We tried to show how these technical elements are used in Kilama Pepûgî. Since Kilama Pepûgî is both a novel of a period and first novel, we made our analysis and criticism considering the conditions of that period and publication date of the novel. In other words, we tried to approach the work by considering the author-work-period relationship. We added a list of novels published in Kirmanckî at the end of the study because we wanted it to give an idea to the readers. In other words, we have added the list of novels written in Kirmanckî and translated into Kirmanckî to the end of this study within twenty years.
Bu çalışmada ilk kırmanca/zazaca) roman olan Kilama Pepûgîyi (2000) analiz etmeye çalıştık. Bu çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında romanı ortaya çıkış tarihi üzerinde durduk ve doğu (şark) edebiyatında özellikle Kürt Edebiyatında romanın nasıl başladığını göstermeye çalıştık. Modernizm ve milliyetçiliğin roman üzerinde etkisi vardır. Bu yüzden ilk kısımda modernizm, ulusçuluk ve folklorun roman üzerindeki etkisini inceledik. Özellikle bu unsurların ilk kırmanca roman üzerinde nasıl bir etki bıraktığını göstermeye çalıştık. Kilama Pepûgî, tarihi bir roman olduğundan ikinci kısımda tarihi roman kavramı üzerinde durduk ve bu romanı da tarihi bir roman olarak analiz etmeye çalıştık. Son kısımda da bu romanı romanın unsurları bakımından analiz etmeye çalıştık. Çünkü ilk romanların çoğu romanın teknik öğeleri bakımından promlemlidirler ve edebi bir kaliteden uzaktırlar. Bu yüzden Kilama Pepûgî romanında bu teknik unsurların nasıl işlendiğini göstermek istedik. Kilama Pepûgî hem bir dönemin romanı olduğundan hem de ilk roman olduğundan analiz ve eleştirilerimizi o dönemin koşullarını ve romanın yayınlandığı dönemin koşullarını göz önünde bulundurarak yaptık. Yani bakış açımızı yazar-eser-dönem ilişkisi etkilemiştir. Kırmancca romancılığı hakkında okura bir fikir verebilmesi için çalışmanın sonuna kırmanca yazılan romanlar bibliyografisi ekledik. Yani yirmi yıl içerisinde kırmanca yazılan ve Kırmanccaya çevrilen romanların listesini bu çalışmaya ilave ettik.
Na xebate de ma hewl da ke romanê yewin yê kirmanckî (zazakî) Kilama Pepûgî (2000) ser o analîzêk bikê. Na xebate destpêk û hîrê beşan ser o awan bîya. Destpêk de ma tarîxê vejîyayîşê romanî ser o vindertî û edebîyatê rojhelatî de bîlhesa edebîyatê kurdkî de romanî senîn dest pêkerdo, ser o vindertî. Rolê modernîzm û neteweperwerî romanî ser o esto. Coka beşê yewinî de ma tesîrê modernîzmî, neteweperwerî û folklorî yo ke romanî ser o esto ra ewnîyayî. Bîlhesa ma waşt bimojnê ra ke nê mefhuman nê romanê verênî ser o senîn tesîr kerdo. Seba ke Kilama Pepûgî, romanêko tarîxî yo ma beşê dîyinî de zî mefhûmê romanê tarîxî ser o vindertî û ma hewl da ke nê romanî zî sey yew romanê tarîxî analiz bikê. Beşê peyênî de zî ma no roman hetê unsuranê romanî ra analiz kerd. Çike zafê romanê verênî hetê unsuranê teknîkan ra wayîrê probleman ê û kalîteyêkê edebî ra dûrî yê. Ma waşt bimojnê ra ke Kilama Pepûgî de nê unsurê teknîkî senîn ameyê karardiş. Seba ke Kilama Pepûgî hem romanê yew dewrî yo hem zî romano yewin o ma analîz û rexneyê xo goreyê şert û mercê ê dewrî û tarîxê çapbîyayîşê romanî kerdî. Yanî perspektîfê ma ser o tesîrê têkilîya nuştox-eser-dewr bi. Seba ke ma waşt fikrêk bidî wendoxan ma peynîye de yew bîblîyografîya romananê kirmanckî îlawe kerdî. Yanî mabênê vîst serran de romanî ke bi kirmanckî nusîyayê û açarnîyayî, ma listeya inan îlaweyê na xebate kerdî.
  • Ahmedzade, H. (2011). Romana Kurdî û Nasname. İstanbul: Avesta.
  • Ahmedzade, H. (2004). Ulus ve Roman; Fars ve Kürt Anlatısal Söylemi Üzerine Bir Çalışma . İstanbul: Pêrî.
  • Akman, İ. (2017). Postmodern Dönemin İki Önemli Kavramı Folklor ve Büyülü Gerçekçilik Ekseninde Kilama Pepûgî (Guguk Kuşunun Şarkısı) Romanı. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları , 6 (5).
  • Akman, İ. (2019). Zaza Romancılığı. A. K. Nurettin Beltekin (Dü.) içinde, Sözden Yazıya Zazaca (s. 179-231). İstanbul: Peywend.
  • Alan, R. (2013). Folklor û Roman. İstanbul: Peywend.
  • Alan, R. (2019). Keşkûl. İstanbul: Peywend.
  • Aslan, S. A. (2015). Folklor û Netewetiya Kurd a Ewil: Guherînên Girîng ji Osmanîtiyê ber bi Netewetiya Kurd ve. R. Pertev (Dü.) içinde, Edebiyata Kurdî ya Gelêrî: Dîrok-Teorî-Rêbaz-Lîteratur-Berawirdî-1 (s. 111-138). İstanbul: Avesta.
  • Aydınkaya, F. (2010). Golgotha Tepesinden İnmenin Arifesinde Vicahiye Çevrilmiş "Kürt Modernleşmesi Eleştirisi". Dipnot (1).
  • Batur, E. (2001). Fatihlerin Romanı. B. Çeri (Dü.) içinde, Tarih ve Roman (Boğazkesen Üzerine Yazılar) (s. 93-96). İstanbul: Can.
  • Can, M. (2018). Bîblîyografyaya Kirmanckî [Zazakî] [1963-2017]. İstanbul: Vate
  • Çem, M. (1992). Hotay Serra Usivê Qurzkizî. Stockholm: Roja Nû.
  • Çem, M. (2002). Hotay Serra Usivê Qurzkizî. İstanbul: Deng.
  • Çem, M. (2018). Hotay Serra Usivê Qurzkizî. İstanbul: Rûpel.
  • Eco, U. (2011). Genç Bir Romancının İtirafları. İstanbul: Kırmızı Kedi.
  • Espar, J. Î. (2000). Romanêko Newe: KILAMA PEPÛGÎ. Vate (12), 66-71.
  • Forster, E. (2016). Roman Sanatı. İstanbul: Milenyum.
  • Fuad, İ. (2009). Ronîkirin Derbarê vê Destnivîsê de. A. M. Caf içinde, Meseleya Wijdanê. İstanbul: Avesta.
  • Gûndûz, D. (2000). Kilama Pepûgî. Ankara: Vartan.
  • Kan, G. (2019). Îmaja Ermenî Di Romanên Kurdî Yên Sovyetê de. İstanbul: Peywend.
  • Korat, G. (2001). Romanda Üç Tutum ve Tarih. B. Çeri (Dü.) içinde, Tarih ve Roman (Boğazkesen Üzerine Yazılar) (s. 66-76). İstanbul: Can.
  • Kundera, M. (2017). Roman Sanatı. (A. Bora, Çev.) İstanbul: Can.
  • Lukacs, G. (2017). Roman Kuramı. İstanbul: Metis.
  • Qazî, R. (2016). Pêşmerge. Dîyarbekir: Lîs.
  • Stevick, P. (2004). Roman Teorisi. Ankara: Akçağ.
  • Watt, I. (2016). Romanın Yükselişi: Defoe, Richardson ve Fielding Üzerine İncelemeler. İstanbul: Metis.
  • Yûsiv, H. (2011). Romana Kurdî (kurmancî û zazakî) 1930-2010. Diyarbakır: Ronahî.
Birincil Dil ku
Konular Edebiyat
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-8175-0879
Yazar: Pınar YILDIZ (Sorumlu Yazar)
Kurum: Mardin Artuklu Üniversitesi Türkiyede Yaşayan Diller Enstitüsü
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 31 Aralık 2020

APA Yıldız, P . (2020). Sey Yew Romanê Verênî Kilama Pepûgî Ser O Analîzêk . The Journal of Mesopotamian Studies , Özel Sayı - Zazaca ve Zazalar; Edebiyat, Kültür ve Dil , 74-97 . DOI: 10.35859/jms.2020.799692