Research Article
PDF Mendeley EndNote BibTex Cite

İlk Zazaca Roman: Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza

Year 2022, Volume 7, Issue 1, 127 - 151, 30.03.2022
https://doi.org/10.35859/jms.2022.996892

Abstract

Bu çalışmada Zazaca romanın ortaya çıkışının gecikmesinin ve bu gecikmenin sebepleri üzerine değerlendirmelere yer verilmiştir. Çalışmada Zazaca romanın ortaya çıkışındaki gecikmenin politik sebepleri üzerine kronolojik panaroma çizip, Zazaca romanın ortaya çıkmasında diasporanın etkileri üzerinde duracaktır. Bugüne kadar Zazaca edebiyat çalışmalarında edebiyat tarihi açısından ilk roman 2000 yılında yayımlanan “Kilama Pepûgî” olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın amacı Zaza edebiyat tarihinde ilk roman tartışmalarında yeni bir iddia ileri sürmektir. Bu çalışmanın iddiası; Zazaca edebiyat tarihinde “Kilama Pepûgî”’den önce, 1996’da yayımlanan “Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza” adlı eserin, Zazaca ilk roman tartışmaları kapsamında analiz etmek ve yeni bir tartışmaya kapı aralamaktır. “Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza” adlı eser, roman analiz metodlarıyla analiz edilecektir. Eserin analizinden sonra, elde edilen bilgiler sonuç kısmında ifade edilecektir.

References

  • Ahmedzade, H. (2004). Ulus ve Roman – Fars ve Kürt anlatısal Söylemi Üzerine Bir Çalışma. A. Z. Gündoğan (Çev). İstanbul: Pêrî Yayınları.
  • Akman, İ. (2017). Postmodern Dönemin İki Önemli Kavramı Folklor ve Büyülü Gerçekçilik Ekseninde Kilama Pepûgî (Gukuk Kuşunun Şarkısı) Romanı. İnsan ve Toplumbilimleri Araştırmaları Dergisi. (Cilt:6, Sayı:5, 2613-2629).
  • Akman, İ. (2019). Sözden Yazıya Zazaca. N. Beltekin û A. Kırkan (Ed). Zaza Romancılığı -Giriş- (179-232). İstanbul: Peywend Yayınları.
  • Aktaş, Ş. (2003). Roman Sanatı ve Roman incelemesine Giriş. (6. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Antakyalıoğlu, Z. (2016). Roman Kuramına Giriş. (2. Baskı). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Anuk, N. (2015). Behsê Tirkkerdişê Kurdan de Merkezêk: Enstîtuyê Cigêrayişê Kulturê Tirk. Tezê Masterî ya ke Çap Nêbîya. Mêrdîn: MAÛ. Enstîtûyê Ziwananê Ganîyan yê Tirkîya.
  • Aydoğdu, Y. (2019). Sözden Yazıya Zazaca. N. Beltekin û A. Kırkan (Ed). Modern Zaza Öykücülüğünün Tarihsel Serüveni (109-133). İstanbul: Peywend Yayınları.
  • Can, M. (2018). Bîblîyografyaya Kirmanckî (Zazakî) (1963-2017). İstanbul: Vate Yayınevi.
  • Çağlayan, E. (2016). Zazalar Tarih Kültür ve Kimlik. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  • Eagelton, T., Jameson, F. û Said, E. W. (1993). Milliyetçilik, Sömürgecilik ve Yazın. Ş. Kaya (Çev). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  • Forster, E. M. (1985). Roman Sanatı. Ü. Aytür (Çev). (2. Baskı). İstanbul: Adam Yayınları.
  • Gülmez, M. (1996). Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza. İstanbul: Zed Yayınları.
  • Gündüz, D. (2000). Kilama Pepûgî. Ankara: Vartan Yayınları.
  • Harvey, W.J. (2004). Romanda Sosyal Ortam (The Human Context). Philip Stevick (Ed.), Roman Teorisi (169-187). S. Katrancıoğlu (Çev). (4. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Hawthorn, J. (2014). Roman Analizi. Umut Köse vd. (Çev). İstanbul: Kesit Yayınları.
  • Jusdanis, G. (2018). Geçikmiş Modernlik ve Estetik Kültür Milli Edebiyatın İcat Edilişi. Tuncay B. (Çev). (3. Baskı). İstanbul: Metis Yayınları.
  • Korkmaz, R. (2015).Yazınsal Okumalar. İstanbul: Kesit Yayınları.
  • Korkmaz, R. (2017). Romanda Mekânın Poetiği. R. Korkmaz û V. Şahin (Ed.). Romanda Mekân Romanda (Mekân Poetiği ve Çözümlemeler) (9-26). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Korkmaz, R. (2018). Sabahattin Ali’nin Romanlarında Karakterler/Kişiler Dünyası. R. Korkmaz û V. Şahin (Ed.). Romanda Kişiler Dünyası (Roman Karakterlerinin Doğası
  • Üzerine İncelemeler) (11-23). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Malmîsanij, M. (2006). Türkiye ve Suriye’de Kürtçe Kitap yayımcılığının Dünü ve Bugünü. İstanbul: Vate Yayınevi.
  • MacKay, M. (2019). Roman Nedir?. F. A. Özdemir (Çev). (2. Baskı). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
  • Narlı, M. (2002). Romanda Zaman ve Mekân Kavramları. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. (Cilt: 5, Sayı: 7). Balıkesir, 91-106.
  • Parla, J. (2018). Don Kişot’tan Bugüne Roman. (14. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Parıltı, A. Û Galip, Ö. (2010). Kürt Romanı Okuma Klavuzu. İstanbul: Sel Yayınları.
  • Sayzek, H. (2015). Roman Terimleri Sözlüğü. (2. Baskı). Ankara: Hece Yayınları.
  • Stevick, P. (2017) Roman Teorisi. S. Katrancıoğlu (Çev). (4. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Şahin, V. (2018). İstanbul’un Bir Yüzü Romanında Kişiler Dünyası. R. Korkmaz û V. Şahin (Ed). Romanda Kişiler Dünyası (Roman Karakterlerinin Doğası Üzerine İncelemeler) (25-43). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Varol, M. (2015). Zazaca Yazılan Eserlere Dair Bir Bibliyografya (1899-2014). Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi. (Yıl:1, Cilt:1, Sayı:1, 39-54).

First Novel in Zazakî: Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza

Year 2022, Volume 7, Issue 1, 127 - 151, 30.03.2022
https://doi.org/10.35859/jms.2022.996892

Abstract

This study includes evaluations on the delay of the emergence of the Zazaki novel and the reasons for this delay. It will draw a chronological panorama on the political reasons for the delay in the emergence of the Zaza novel, and will focus on the effects of the diaspora on the emergence of the Zaza novel. Until today, "Kilama Pepûgî" is accepted as the first novel published in 2000 in terms of literary history in Zazaki literature studies. The objective of this study is to put forward a new claim in the first novel discussions in the history of Zaza literature. "Kilama Pepûgî", which was published in 2000 as the first Zazaki novel, was accepted until today. The claim of this study; in the history of Zazaki literature, "Dêrsim'ra ve Dare Estene Seyit Rıza", published in 1996 before "Kilama Pepûgî", should be analyzed within the scope of Zazaki first novel discussions and a new discussion should be initiated. In this study, the work named "Dêrsim'ra ve Dare Estene Seyit Rıza" will be analyzed with novel analysis methods. After the analysis of the work, the information obtained will be expressed in the conclusion part.

References

  • Ahmedzade, H. (2004). Ulus ve Roman – Fars ve Kürt anlatısal Söylemi Üzerine Bir Çalışma. A. Z. Gündoğan (Çev). İstanbul: Pêrî Yayınları.
  • Akman, İ. (2017). Postmodern Dönemin İki Önemli Kavramı Folklor ve Büyülü Gerçekçilik Ekseninde Kilama Pepûgî (Gukuk Kuşunun Şarkısı) Romanı. İnsan ve Toplumbilimleri Araştırmaları Dergisi. (Cilt:6, Sayı:5, 2613-2629).
  • Akman, İ. (2019). Sözden Yazıya Zazaca. N. Beltekin û A. Kırkan (Ed). Zaza Romancılığı -Giriş- (179-232). İstanbul: Peywend Yayınları.
  • Aktaş, Ş. (2003). Roman Sanatı ve Roman incelemesine Giriş. (6. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Antakyalıoğlu, Z. (2016). Roman Kuramına Giriş. (2. Baskı). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Anuk, N. (2015). Behsê Tirkkerdişê Kurdan de Merkezêk: Enstîtuyê Cigêrayişê Kulturê Tirk. Tezê Masterî ya ke Çap Nêbîya. Mêrdîn: MAÛ. Enstîtûyê Ziwananê Ganîyan yê Tirkîya.
  • Aydoğdu, Y. (2019). Sözden Yazıya Zazaca. N. Beltekin û A. Kırkan (Ed). Modern Zaza Öykücülüğünün Tarihsel Serüveni (109-133). İstanbul: Peywend Yayınları.
  • Can, M. (2018). Bîblîyografyaya Kirmanckî (Zazakî) (1963-2017). İstanbul: Vate Yayınevi.
  • Çağlayan, E. (2016). Zazalar Tarih Kültür ve Kimlik. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  • Eagelton, T., Jameson, F. û Said, E. W. (1993). Milliyetçilik, Sömürgecilik ve Yazın. Ş. Kaya (Çev). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  • Forster, E. M. (1985). Roman Sanatı. Ü. Aytür (Çev). (2. Baskı). İstanbul: Adam Yayınları.
  • Gülmez, M. (1996). Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza. İstanbul: Zed Yayınları.
  • Gündüz, D. (2000). Kilama Pepûgî. Ankara: Vartan Yayınları.
  • Harvey, W.J. (2004). Romanda Sosyal Ortam (The Human Context). Philip Stevick (Ed.), Roman Teorisi (169-187). S. Katrancıoğlu (Çev). (4. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Hawthorn, J. (2014). Roman Analizi. Umut Köse vd. (Çev). İstanbul: Kesit Yayınları.
  • Jusdanis, G. (2018). Geçikmiş Modernlik ve Estetik Kültür Milli Edebiyatın İcat Edilişi. Tuncay B. (Çev). (3. Baskı). İstanbul: Metis Yayınları.
  • Korkmaz, R. (2015).Yazınsal Okumalar. İstanbul: Kesit Yayınları.
  • Korkmaz, R. (2017). Romanda Mekânın Poetiği. R. Korkmaz û V. Şahin (Ed.). Romanda Mekân Romanda (Mekân Poetiği ve Çözümlemeler) (9-26). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Korkmaz, R. (2018). Sabahattin Ali’nin Romanlarında Karakterler/Kişiler Dünyası. R. Korkmaz û V. Şahin (Ed.). Romanda Kişiler Dünyası (Roman Karakterlerinin Doğası
  • Üzerine İncelemeler) (11-23). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Malmîsanij, M. (2006). Türkiye ve Suriye’de Kürtçe Kitap yayımcılığının Dünü ve Bugünü. İstanbul: Vate Yayınevi.
  • MacKay, M. (2019). Roman Nedir?. F. A. Özdemir (Çev). (2. Baskı). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
  • Narlı, M. (2002). Romanda Zaman ve Mekân Kavramları. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. (Cilt: 5, Sayı: 7). Balıkesir, 91-106.
  • Parla, J. (2018). Don Kişot’tan Bugüne Roman. (14. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Parıltı, A. Û Galip, Ö. (2010). Kürt Romanı Okuma Klavuzu. İstanbul: Sel Yayınları.
  • Sayzek, H. (2015). Roman Terimleri Sözlüğü. (2. Baskı). Ankara: Hece Yayınları.
  • Stevick, P. (2017) Roman Teorisi. S. Katrancıoğlu (Çev). (4. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Şahin, V. (2018). İstanbul’un Bir Yüzü Romanında Kişiler Dünyası. R. Korkmaz û V. Şahin (Ed). Romanda Kişiler Dünyası (Roman Karakterlerinin Doğası Üzerine İncelemeler) (25-43). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Varol, M. (2015). Zazaca Yazılan Eserlere Dair Bir Bibliyografya (1899-2014). Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi. (Yıl:1, Cilt:1, Sayı:1, 39-54).

Zazakî de Romano Yewin: Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza

Year 2022, Volume 7, Issue 1, 127 - 151, 30.03.2022
https://doi.org/10.35859/jms.2022.996892

Abstract

Na xebate, sebebanê ereymendişê romanê Zazakî sero munaqaşa kena û nê sebaban dana verê çiman. Hetê ereymendişê romanê Zazakî de sebebanê polîtîk sero yew panaromaya kronolojîk dana. Wertevêjîyayişê romanê Zazakî de rolê dîyasporayî sero vindena. Mîyanê xebatanê edebî yê Zazakî de hetê tarixê edebîyatê Zazakî de hetanî ewro romano tewr verên sey Klama Pepûgî yeno qebul kerdene. Armancê na xebate no yo ke; tarixê edebîyatê Zazakî de zanayişê romano yewinî sero de yew îddîaya newe do bierzo werte. Îddîayê na xebate na ya ke; Klama Pepûgî ra ver, eserê Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza ke çap bîyo. Na xebate de eserê Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rızayî bi metodanê analîzê romanî do bêro analîzkerdene.

References

  • Ahmedzade, H. (2004). Ulus ve Roman – Fars ve Kürt anlatısal Söylemi Üzerine Bir Çalışma. A. Z. Gündoğan (Çev). İstanbul: Pêrî Yayınları.
  • Akman, İ. (2017). Postmodern Dönemin İki Önemli Kavramı Folklor ve Büyülü Gerçekçilik Ekseninde Kilama Pepûgî (Gukuk Kuşunun Şarkısı) Romanı. İnsan ve Toplumbilimleri Araştırmaları Dergisi. (Cilt:6, Sayı:5, 2613-2629).
  • Akman, İ. (2019). Sözden Yazıya Zazaca. N. Beltekin û A. Kırkan (Ed). Zaza Romancılığı -Giriş- (179-232). İstanbul: Peywend Yayınları.
  • Aktaş, Ş. (2003). Roman Sanatı ve Roman incelemesine Giriş. (6. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Antakyalıoğlu, Z. (2016). Roman Kuramına Giriş. (2. Baskı). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Anuk, N. (2015). Behsê Tirkkerdişê Kurdan de Merkezêk: Enstîtuyê Cigêrayişê Kulturê Tirk. Tezê Masterî ya ke Çap Nêbîya. Mêrdîn: MAÛ. Enstîtûyê Ziwananê Ganîyan yê Tirkîya.
  • Aydoğdu, Y. (2019). Sözden Yazıya Zazaca. N. Beltekin û A. Kırkan (Ed). Modern Zaza Öykücülüğünün Tarihsel Serüveni (109-133). İstanbul: Peywend Yayınları.
  • Can, M. (2018). Bîblîyografyaya Kirmanckî (Zazakî) (1963-2017). İstanbul: Vate Yayınevi.
  • Çağlayan, E. (2016). Zazalar Tarih Kültür ve Kimlik. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  • Eagelton, T., Jameson, F. û Said, E. W. (1993). Milliyetçilik, Sömürgecilik ve Yazın. Ş. Kaya (Çev). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  • Forster, E. M. (1985). Roman Sanatı. Ü. Aytür (Çev). (2. Baskı). İstanbul: Adam Yayınları.
  • Gülmez, M. (1996). Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza. İstanbul: Zed Yayınları.
  • Gündüz, D. (2000). Kilama Pepûgî. Ankara: Vartan Yayınları.
  • Harvey, W.J. (2004). Romanda Sosyal Ortam (The Human Context). Philip Stevick (Ed.), Roman Teorisi (169-187). S. Katrancıoğlu (Çev). (4. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Hawthorn, J. (2014). Roman Analizi. Umut Köse vd. (Çev). İstanbul: Kesit Yayınları.
  • Jusdanis, G. (2018). Geçikmiş Modernlik ve Estetik Kültür Milli Edebiyatın İcat Edilişi. Tuncay B. (Çev). (3. Baskı). İstanbul: Metis Yayınları.
  • Korkmaz, R. (2015).Yazınsal Okumalar. İstanbul: Kesit Yayınları.
  • Korkmaz, R. (2017). Romanda Mekânın Poetiği. R. Korkmaz û V. Şahin (Ed.). Romanda Mekân Romanda (Mekân Poetiği ve Çözümlemeler) (9-26). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Korkmaz, R. (2018). Sabahattin Ali’nin Romanlarında Karakterler/Kişiler Dünyası. R. Korkmaz û V. Şahin (Ed.). Romanda Kişiler Dünyası (Roman Karakterlerinin Doğası
  • Üzerine İncelemeler) (11-23). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Malmîsanij, M. (2006). Türkiye ve Suriye’de Kürtçe Kitap yayımcılığının Dünü ve Bugünü. İstanbul: Vate Yayınevi.
  • MacKay, M. (2019). Roman Nedir?. F. A. Özdemir (Çev). (2. Baskı). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
  • Narlı, M. (2002). Romanda Zaman ve Mekân Kavramları. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. (Cilt: 5, Sayı: 7). Balıkesir, 91-106.
  • Parla, J. (2018). Don Kişot’tan Bugüne Roman. (14. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Parıltı, A. Û Galip, Ö. (2010). Kürt Romanı Okuma Klavuzu. İstanbul: Sel Yayınları.
  • Sayzek, H. (2015). Roman Terimleri Sözlüğü. (2. Baskı). Ankara: Hece Yayınları.
  • Stevick, P. (2017) Roman Teorisi. S. Katrancıoğlu (Çev). (4. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Şahin, V. (2018). İstanbul’un Bir Yüzü Romanında Kişiler Dünyası. R. Korkmaz û V. Şahin (Ed). Romanda Kişiler Dünyası (Roman Karakterlerinin Doğası Üzerine İncelemeler) (25-43). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Varol, M. (2015). Zazaca Yazılan Eserlere Dair Bir Bibliyografya (1899-2014). Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi. (Yıl:1, Cilt:1, Sayı:1, 39-54).

Details

Primary Language Kurdi
Subjects Literature
Journal Section Articles
Authors

Nevzat ANUK (Primary Author)
FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
0000-0002-1712-5083
Türkiye


Yusuf AYDOĞDU
BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ
0000-0003-1013-5278
Türkiye

Publication Date March 30, 2022
Published in Issue Year 2022, Volume 7, Issue 1

Cite

APA Anuk, N. & Aydoğdu, Y. (2022). Zazakî de Romano Yewin: Dêrsim’ra ve Dare Estene Seyit Rıza . The Journal of Mesopotamian Studies , 7 (1) , 127-151 . DOI: 10.35859/jms.2022.996892


Eylül 2022'de yayınlacak olan 7 (2) sayısı için 31 Temmuz 2022 tarihine kadar makale gönderebilirsiniz.

Ji bo jimara 7 (2)an hûn dikarin gotarên xwe heya 31ê Tîrmeha 2022yan bişînin.

You can submit your papers until 31 July 2022 for 7 (2) issue.