Yıl 2018, Cilt 3, Sayı 1, Sayfalar 77 - 93 2018-02-27

Kürt Bölgelerine Bakışta Avrupa ve Osmanlı Kaynaklarında Değişim ve Süreklilik
Change and Continuity in the Perception of the Kurdish Lands in European and Ottoman Sources

Metin Atmaca [1]

105 126

Osmanlı dönemi Kürt tarihi üzerine yapılan çalışmalar Kürdistan’dan bahsederken daha ziyade coğrafi ve siyasi sınırlarına odaklanmaktadır. Coğrafi ya da siyasi olsun, bu çalışmalar Kürt bölgelerini ele alırken benzer sınırlar sunmaktadırlar. Modern çalışmaların hemen hepsi sınırlara önem atfederken, bunlar yüzyıllar içinde “Kürdistan” isminin farklı versiyonları ve de coğrafi sınırlarla merkezin değişkenliği meselesi üzerinde fazla durmamaktadırlar. Bu çalışmada Kürdistan’ın nerede olduğundan ve sınırlarının nereden geçtiği sorusuna odaklanmayacağız. Bu hususa değinen yeteri kadar kaynak ve harita mevcuttur. Burada, Batılı ve Osmanlı (Türkçe olanlarının yanı sıra aynı zamanda imparatorluk sınırları içinde diğer dillerde yazılan) kaynaklarının “Kürdistan”dan bahsederken neye ve nereye işaret ettiklerini sorunsallaştırmaya çalışacağız.

Scholarship on Kurdish history discusses the boundaries of Kurdistan in terms of its geographical limits and the political frontier. Be it geographical or political, most of these works present the limits of Kurdish lands more or less the same. While almost every modern study on the region elaborates on the boundaries of Kurdistan, the scholarship is silent about different versions of the name as well as the changing geographical boundaries and the center of Kurdistan throughout of centuries. In this article I shall not discuss where Kurdistan is and what the borders of the region are since numerous sources and maps already give enough information about this question. The question I am interested in here is what and where the Ottoman (not only the Turks but also the other ethnic groups lived inside of the Empire’s borders) and European sources meant when they were referring to “Kurdistan” during the early modern period.

  • Başbakanlık Osmanlı Arşivleri (BOA):
  • HAT (Hatt-ı Humayun)
  • C.NF (Cevdet Nafia)
  • A.MKT (Sadaret-Mektubi Kalemi Ervakı)
  • A.MKT.MHM (Sadaret Mektubi Kalemi Mühimme Kalemi Evrakı)
  • Ateş, Sabri. “Empire at the Margins: Towards a History of the Ottoman-Iranian Borderland and the Borderland Peoples.” Teza doktorayê, Zanîngeha New York, 2006.
  • Atmaca, Metin. “Politics of Alliance and Rivalry on the Ottoman-Iranian Frontier: The Babans (1500-1851).” Doctoral thesis, Albert Ludwigs Univeristy of Freiburg, 2013.
  • Aykun, İbrahim. “Erzurum Konferansı (1843-1847) ve Osmanlı-İran Hudut Antlaşması.” Unpublished PhD diss. Atatürk University, 1995.
  • Brookes, Richard. The General Gazetteer or compendium of Geographical Dictionary. London: A. Picquot, 1827.
  • Campanile, R.P. Giuseppe. Historie du Kurdistan (first pub.1818 in Italian, trans. in French by R.P. Thomas Bois in 1953). Paris: L’Harmattan, 2004.
  • Cheref-ouddine. Cheref-Nameh, Fastes de la Nation Kourde. Vol. II, Part I. trans. and ed. François Bernard Charmoy. St. Petersburg, 1870.
  • Christian Secretary. 7 December 1824.
  • Drouville, Gaspard. Voyage en Perse fait en 1812 et 1813. Vol. 2. Paris: La Librairie Nationale et Etrangére, 1825.
  • Dupré, Adrien. Voyage en Perse fait dans les années 1807, 1808 et 1809. Paris: J.G. Dentu, 1819.
  • Ehmedê Xanî. Mem û Zîn. Trans. Namık Açıkgöz, ed. Ayhan Tek. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2010.
  • Evliya Çelebi. Evliya Çelebi Seyahatnamesi. Vol. IV. eds. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2005,
  • Garzoni, P. Maurizio. Grammatica e vocabolario della lingua kurda. Roma, 1787.
  • Heude, William. A Voyage up the Persian Gulf and a Journey Overland from India to England in 1817. London: Longman, 1817.
  • Kafadar, Cemal. “A Rome of One’s Own: Reflections on Cultural Geography and Identity in the Lands of Rum.” Muqarnas, 24 (2007): 7-25.
  • Katib Çelebi. Cihannüma. Vol. I. ed. Fikri Sarıcaoğlu. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2007.
  • Longrigg. Stephen H. Four Centuries of Modern Iraq. Reading, UK: Garnet Publishing, 2002, first published by Oxford University, 1925.
  • Melayê Cizîrî. Dîwan. Trans. Osman Tunç, ed. Ayhan Tek. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2012.
  • Mustafa Naima. Tarih-i Naima. Vol. II. ed. Mehmet İpşirli, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2007.
  • Nieuwenhuis, Tom. Politics and society in early modern Iraq: Mamluk Pashas tribal Shayks and local rule between 1802 and 1831. Hague: Martinus Nijhoff Publishers, 1981.
  • Ortaylı, İlber. “Joseph Freiherr von Hammer-Purgstall.” Diyanet İslam Ansiklopedisi.
  • Rich, James C. Narrative of a Residence in Koordistan and on the Site of Ancient Nineveh. Vol. I. James Duncan: London, 1836.
  • Schofield, Richard. “Narrowing the frontier: mid-nineteenth century efforts to delimit and map the Perso-Ottoman border.” in War and peace in Qajar Persia: implications past and present, ed. Roxane Farmanfarmaian. New York: Routledge, 2008, 149-173.
  • Shakely, Ferhad. “The Kurdish Qasida.” in Qasida poetry in Islamic Asia and Africa. eds. Stefan Sperl, C. Shackle, Nicholas Awde. Leiden: Brill, 1996, 327-338.
  • Şanizade Mehmet Ataullah. Tarih-i Şanizade. Vol. I. ed. Ziya Yılmazer. İstanbul: Çamlıca, 2008.
  • Ülke, Cemal. “Kürdistan Eyaleti’nin İdari Yapısı (1847-1867).” Master’s thesis, Mardin Artuklu University, 2014.
Birincil Dil en
Konular Antropoloji
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-4792-9592
Yazar: Metin Atmaca (Sorumlu Yazar)
Kurum: ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { jms376702, journal = {The Journal of Mesopotamian Studies (JMS)}, issn = {2147-6659}, eissn = {2147-6659}, address = {Mardin Artuklu Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {3}, pages = {77 - 93}, doi = {}, title = {Change and Continuity in the Perception of the Kurdish Lands in European and Ottoman Sources}, key = {cite}, author = {Atmaca, Metin} }
APA Atmaca, M . (2018). Change and Continuity in the Perception of the Kurdish Lands in European and Ottoman Sources. The Journal of Mesopotamian Studies (JMS), 3 (1), 77-93. Retrieved from http://jms.artuklu.edu.tr/issue/31490/376702
MLA Atmaca, M . "Change and Continuity in the Perception of the Kurdish Lands in European and Ottoman Sources". The Journal of Mesopotamian Studies (JMS) 3 (2018): 77-93 <http://jms.artuklu.edu.tr/issue/31490/376702>
Chicago Atmaca, M . "Change and Continuity in the Perception of the Kurdish Lands in European and Ottoman Sources". The Journal of Mesopotamian Studies (JMS) 3 (2018): 77-93
RIS TY - JOUR T1 - Change and Continuity in the Perception of the Kurdish Lands in European and Ottoman Sources AU - Metin Atmaca Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - The Journal of Mesopotamian Studies (JMS) JF - Journal JO - JOR SP - 77 EP - 93 VL - 3 IS - 1 SN - 2147-6659-2147-6659 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 The Journal of Mesopotamian Studies (JMS) Change and Continuity in the Perception of the Kurdish Lands in European and Ottoman Sources %A Metin Atmaca %T Change and Continuity in the Perception of the Kurdish Lands in European and Ottoman Sources %D 2018 %J The Journal of Mesopotamian Studies (JMS) %P 2147-6659-2147-6659 %V 3 %N 1 %R %U
ISNAD Atmaca, Metin . "Kürt Bölgelerine Bakışta Avrupa ve Osmanlı Kaynaklarında Değişim ve Süreklilik". The Journal of Mesopotamian Studies (JMS) 3 / 1 (Şubat 2018): 77-93.