Derleme
BibTex RIS Kaynak Göster

REVIVIFICATION OF RELIGION , BENEFIT OF THE SOCIETY , PERPETUITY OF THE STATE : AN ASSAY ON AHMET HAMDI AKSEKI

Yıl 2018, Cilt: 15 Sayı: 54, 163 - 177, 01.09.2018

Öz

The founding years of the Republic in Turkey not only reflects a period of what the political organization to be put into practice, but also reflects a period in which deep-rooted reforms aimed at the secularization of public life and social structure was realised. It is hard to say that the steps taken in this period towards the ideal of “creating a contemporary and national nation” have always found a strong response at the community level. It is not difficult to observe that religious remainder is often subjected to criticism and aggression in the climate of positivist thought, which is encouraged by the dominant political tendencies of the period. Ahmet Hamdi Akseki, along with his official duties, has undertaken a remarkable mission against those criticism and aggression with his intense publication activity. In this paper, Ahmet Hamdi Akseki known as one of the key actors of the state-run religious services during the establishment of the Republic of Turkey will be tackled so that we can deeply understand his mode of thinking and accordingly evaluate how he strived to balance his efforts regarding revivification of religion on the one hand and his tendency to prioritize either perpetuity of the state or benefit of the society, on the other.

Kaynakça

  • AKSEKİ, A. H. (1936). Yeni Hutbelerim, İstanbul: Cumhuriyet.
  • AKSEKİ, A. H. (1945). Askere Din Kitabı, İstanbul: Ebuzziya Matbaası.
  • AKSEKİ, A. H. (1948). “İslamiyet ve Terakki,”Selamet,S. 38, s. 6-7.
  • AKSEKİ, A. H. (1949a). “Müslümanlıkta Demokrasi Esasları,” Sebilürreşad C. II, S. 48, s. 354-6.
  • AKSEKİ, A. H. (1949b). “İslam Akıl Dinidir,” Sebilürreşad C. II, S. 42, s. 354-6.
  • AKSEKİ, A. H. (1949).“Vicdan Hürriyeti ve Din,” Sebilürreşad, C. II, S. 49, s. 369.
  • AKSEKİ, A. H. (1950). “Diyanet Reisinin Mühim Beyanatı”, Sebilürreşad C. IV, S. 86, s. 163-7.
  • AKSEKİ, A. H. (1951a). “Din Tedrisatı ve Dinî Müesseseler Hakkında Mühim Bir Rapor-V” Sebilürreşad, C. V, S. 104, s. 52-53.
  • AKSEKİ, A. H. (1951b). “Din Tedrisatı ve Dinî Müesseseler Hakkında Mühim Bir Rapor-I,” Sebilürreşad, C. IV, S. 100, s. 387-388.
  • AKSEKİ, A. H. (1951c). “Din Tedrisatı ve Dinî Müesseseler Hakkında Mühim Bir Rapor-II,” Sebilürreşad, C. V, S. 101, s. 4-5.
  • AKSEKİ, A. H. (1951d). “Din Tedrisatı ve Dinî Müesseseler Hakkında Mühim Bir Rapor-III,” Sebilürreşad, C. V, S. 102, s. 19-20.
  • AKSEKİ, A. H. (1951e). “Din Tedrisatı ve Dinî Müesseseler Hakkında Mühim Bir Rapor-III,” Sebilürreşad, C. V, S. 103, s. 36-37.
  • AKSEKİ, A. H. (1966). İslâm Fıtrî, Tabiî ve Umûmî Bir Dindir, İstanbul: İrfan.
  • AKTAY, Y. (2005). “Halife Sonrası Şartlarda İslamcılığın Öz-Diyar Algısı” Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce İslamcılık, (haz. Tanıl Bora, Murat Gültekingil),C. VI, İstanbul: İletişim, s. 68-95. AYDIN, S. (2009).“Amacımız Devletin Bekası” Demokratikleşme Sürecinde Devlet ve Yurttaşlar, İstanbul: TESEV.
  • BAŞAR, A. H. (1981). Atatürkle Üç Ay ve 1930’dan Sonra Türkiye, Ankara: AİTİA.
  • BAŞGİL, A. F. (1942). Din ve Laiklik, İstanbul: Kubbealtı.
  • BAŞGİL, A. F. (1960). “Diyanet İşleri Teşkilatına Dair Bir Kanun Tasarısı, İslâm, C. III, S. 35, s. 328-332.
  • BEİN, A. (2013).Osmanlı Uleması ve Türkiye Cumhuriyeti -Değişimin Failleri ve Geleneğin Muhafızları-, İstanbul: Kitap.
  • BERKES, N. (1973). Türkiye’de Çağdaşlaşma, Ankara: Bilgi. “Diyanet Reisi Akseki’nin Vefatı,” Sebilürreşad, C. IV, S. 93, s. 286.
  • ERGİN, O. (1977). Türk Maarif Tarihi, İstanbul: Eser.
  • FERGAN, E. E. (1950). “Türk Milletini ve Devletini Tehdit Eden Tehlikeler”, Sebilürreşad, C. IV, S. 91, s. 242-5.
  • GÜN, F. (2001). Sebilürreşad Dergisi Ekseninde Çok Partili Hayata Geçerken İslamcılara Göre DinSiyaset ve Laiklik, İstanbul: Beyan.
  • HİKMET, H. (1339). “Laiklik-Asrîlik”, Sebilürreşad,C. XII, S. 555-6, s. 72-4.
  • el-HÜSEYNİ, M. R. R. (1974). İslamda Birlik ve Fıkıh Mezhepleri -Mezahibin Telfiki ve İslam’ın Bir Noktaya Cem’i-, (çev. Ahmet Hamdi Akseki), Ankara: DİB.
  • JÄSCHKE, G. (1972). Yeni Türkiye’de İslamlık, Ankara: Bilgi.
  • KARA, İ. (1994). İslamcıların Siyasi Görüşleri, İstanbul: İz.
  • KARA, İ. (2008a). Cumhuriyet Türkiyesi’nde Bir Mesele Olarak İslâm, İstanbul: Dergâh.
  • KARA, İ. (2008b). Şeyh Efendinin Rüyasındaki Türkiye, İstanbul: Dergâh.
  • KISAKÜREK, N. F. (1994). Hitabeler, İstanbul: Büyük Doğu.
  • LEWİS, B. (2000). Modern Türkiye’nin Doğuşu, Ankara: TTK.
  • KEMAL, N. (1962). Renan Müdafaanamesi (İslamiyet ve Maarif), (Yay. Fuad Köprülü), Ankara: Millî Kültür.
  • OGAN, M. R. (1950). “Diyanet İşlerinin Muhtariyeti”, SebilürreşadC. IV, S. 87, s. 180-2.
  • TUNAYA, T. Z. (1983). “Batılılaşmada Temel Araştırmalar ve Yaklaşımlar,” Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, C. I, İstanbul: İletişim, s. 238-244.
  • TUNÇAY, M. (2010). Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek-Parti Yönetimi’nin Kurulması (1923-1931), İstanbul: Tarih Vakfı.
  • ZÜRCHER, E. J. (1993). Modernleşen Türkiye’nin Tarihi, İstanbul: İletişim

DİNİN İHYASI, TOPLUMUN MASLAHATI, DEVLETİN BEKÂSI: AHMET HAMDİ AKSEKİ ÜZERİNE BİR ÇÖZÜMLEME

Yıl 2018, Cilt: 15 Sayı: 54, 163 - 177, 01.09.2018

Öz

Türkiye’de Cumhuriyetin kuruluş yılları yalnızca siyasal örgütlenmenin değil, aynı zamanda
kamusal hayatın ve toplumsal yapının laikleştirilmesine yönelik köklü reformların hayata geçirildiği bir dönemi yansıtmaktadır. Bu dönemde
“asri ve milli bir ulus yaratma” idealine yönelik
olarak atılan adımların toplum katında her zaman güçlü bir karşılık bulabildiğini söylemek
güçtür. Dönemin baskın politik eğilimlerinden
güç alan pozitivist düşünce ikliminde dinsel
bakiyenin de sık sık muahaze ve muhasaraya
maruz bırakıldığını gözlemlemek zor değildir.
Ahmet Hamdi Akseki, bu dönemde üstlendiği
resmi görevlerin yanı sıra yoğun bir yayın faaliyetiyle söz konusu muaheze ve muhasaralar
karşısında dikkat çekici bir misyon üstlenmiştir.
Bu bildiride Türkiye Cumhuriyetinin kuruluş
döneminde devlet eliyle yürütülen din hizmetlerinin önemli aktörlerinden birisi olarak bilinen
Ahmet Hamdi Akseki’nin düşünce ve eylem
dünyası din ve devlet politikaları açısından
aydınlatılmaya çalışılacak; hem devletin bekâsını hem de toplumun maslahatını önceleyen
yönelimleriyle, dinin ihyasına ilişkin çabalarını
nasıl dengelemeye çalıştığı tartışılacaktır.

Kaynakça

  • AKSEKİ, A. H. (1936). Yeni Hutbelerim, İstanbul: Cumhuriyet.
  • AKSEKİ, A. H. (1945). Askere Din Kitabı, İstanbul: Ebuzziya Matbaası.
  • AKSEKİ, A. H. (1948). “İslamiyet ve Terakki,”Selamet,S. 38, s. 6-7.
  • AKSEKİ, A. H. (1949a). “Müslümanlıkta Demokrasi Esasları,” Sebilürreşad C. II, S. 48, s. 354-6.
  • AKSEKİ, A. H. (1949b). “İslam Akıl Dinidir,” Sebilürreşad C. II, S. 42, s. 354-6.
  • AKSEKİ, A. H. (1949).“Vicdan Hürriyeti ve Din,” Sebilürreşad, C. II, S. 49, s. 369.
  • AKSEKİ, A. H. (1950). “Diyanet Reisinin Mühim Beyanatı”, Sebilürreşad C. IV, S. 86, s. 163-7.
  • AKSEKİ, A. H. (1951a). “Din Tedrisatı ve Dinî Müesseseler Hakkında Mühim Bir Rapor-V” Sebilürreşad, C. V, S. 104, s. 52-53.
  • AKSEKİ, A. H. (1951b). “Din Tedrisatı ve Dinî Müesseseler Hakkında Mühim Bir Rapor-I,” Sebilürreşad, C. IV, S. 100, s. 387-388.
  • AKSEKİ, A. H. (1951c). “Din Tedrisatı ve Dinî Müesseseler Hakkında Mühim Bir Rapor-II,” Sebilürreşad, C. V, S. 101, s. 4-5.
  • AKSEKİ, A. H. (1951d). “Din Tedrisatı ve Dinî Müesseseler Hakkında Mühim Bir Rapor-III,” Sebilürreşad, C. V, S. 102, s. 19-20.
  • AKSEKİ, A. H. (1951e). “Din Tedrisatı ve Dinî Müesseseler Hakkında Mühim Bir Rapor-III,” Sebilürreşad, C. V, S. 103, s. 36-37.
  • AKSEKİ, A. H. (1966). İslâm Fıtrî, Tabiî ve Umûmî Bir Dindir, İstanbul: İrfan.
  • AKTAY, Y. (2005). “Halife Sonrası Şartlarda İslamcılığın Öz-Diyar Algısı” Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce İslamcılık, (haz. Tanıl Bora, Murat Gültekingil),C. VI, İstanbul: İletişim, s. 68-95. AYDIN, S. (2009).“Amacımız Devletin Bekası” Demokratikleşme Sürecinde Devlet ve Yurttaşlar, İstanbul: TESEV.
  • BAŞAR, A. H. (1981). Atatürkle Üç Ay ve 1930’dan Sonra Türkiye, Ankara: AİTİA.
  • BAŞGİL, A. F. (1942). Din ve Laiklik, İstanbul: Kubbealtı.
  • BAŞGİL, A. F. (1960). “Diyanet İşleri Teşkilatına Dair Bir Kanun Tasarısı, İslâm, C. III, S. 35, s. 328-332.
  • BEİN, A. (2013).Osmanlı Uleması ve Türkiye Cumhuriyeti -Değişimin Failleri ve Geleneğin Muhafızları-, İstanbul: Kitap.
  • BERKES, N. (1973). Türkiye’de Çağdaşlaşma, Ankara: Bilgi. “Diyanet Reisi Akseki’nin Vefatı,” Sebilürreşad, C. IV, S. 93, s. 286.
  • ERGİN, O. (1977). Türk Maarif Tarihi, İstanbul: Eser.
  • FERGAN, E. E. (1950). “Türk Milletini ve Devletini Tehdit Eden Tehlikeler”, Sebilürreşad, C. IV, S. 91, s. 242-5.
  • GÜN, F. (2001). Sebilürreşad Dergisi Ekseninde Çok Partili Hayata Geçerken İslamcılara Göre DinSiyaset ve Laiklik, İstanbul: Beyan.
  • HİKMET, H. (1339). “Laiklik-Asrîlik”, Sebilürreşad,C. XII, S. 555-6, s. 72-4.
  • el-HÜSEYNİ, M. R. R. (1974). İslamda Birlik ve Fıkıh Mezhepleri -Mezahibin Telfiki ve İslam’ın Bir Noktaya Cem’i-, (çev. Ahmet Hamdi Akseki), Ankara: DİB.
  • JÄSCHKE, G. (1972). Yeni Türkiye’de İslamlık, Ankara: Bilgi.
  • KARA, İ. (1994). İslamcıların Siyasi Görüşleri, İstanbul: İz.
  • KARA, İ. (2008a). Cumhuriyet Türkiyesi’nde Bir Mesele Olarak İslâm, İstanbul: Dergâh.
  • KARA, İ. (2008b). Şeyh Efendinin Rüyasındaki Türkiye, İstanbul: Dergâh.
  • KISAKÜREK, N. F. (1994). Hitabeler, İstanbul: Büyük Doğu.
  • LEWİS, B. (2000). Modern Türkiye’nin Doğuşu, Ankara: TTK.
  • KEMAL, N. (1962). Renan Müdafaanamesi (İslamiyet ve Maarif), (Yay. Fuad Köprülü), Ankara: Millî Kültür.
  • OGAN, M. R. (1950). “Diyanet İşlerinin Muhtariyeti”, SebilürreşadC. IV, S. 87, s. 180-2.
  • TUNAYA, T. Z. (1983). “Batılılaşmada Temel Araştırmalar ve Yaklaşımlar,” Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, C. I, İstanbul: İletişim, s. 238-244.
  • TUNÇAY, M. (2010). Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek-Parti Yönetimi’nin Kurulması (1923-1931), İstanbul: Tarih Vakfı.
  • ZÜRCHER, E. J. (1993). Modernleşen Türkiye’nin Tarihi, İstanbul: İletişim
Toplam 35 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Hicret Toprak

Yayımlanma Tarihi 1 Eylül 2018
Yayımlandığı Sayı Yıl 2018 Cilt: 15 Sayı: 54

Kaynak Göster

APA Toprak, H. (2018). DİNİN İHYASI, TOPLUMUN MASLAHATI, DEVLETİN BEKÂSI: AHMET HAMDİ AKSEKİ ÜZERİNE BİR ÇÖZÜMLEME. Muhafazakar Düşünce Dergisi, 15(54), 163-177.

Muhafazakar Düşünce Dergisi