Yıl 2019, Cilt 4, Sayı 1, Sayfalar 3 - 22 2019-02-21

Mardin Arabic Dialect in Terms of Linguistic and Cultural Features
Dilsel ve Kültürel Özellikleri Bakımından Mardin Arapça Lehçesi

Ahmet Abdülhadioğlu [1]

24 30

In comparison to Arabic dialect spoken in some other cities of Turkey, Arabic dialect spoken in Mardin has an important place in terms of being close to fluent Arabic and possessing archaic features. This dialect contains many features of fluent Arabic in terms of its phonetics, morphology and syntax. This article provides information about the cultural and linguistic richness and some dialectic features of the Arabic dialect spoken in Mardin. The geographical area subject to this study is not limited to Mardin city centre but also includes the connected towns and villages, and brief information on this dialect is provided through compiled samples and observations.

Mardin’de konuşulan Arapça lehçesi, Türkiye’nin diğer bazı şehirlerinde konuşulan Arapça lehçelere nazaran fasih Arapçaya yakın olması ve arkayik özellikler taşıması bakımından önemli bir yer teşkil etmektedir. Bu lehçe, gerek sesbilgisi, gerek biçimbilgisi, gerekse sözdizimi bakımından fasih Arapçanın birçok özelliğini barındırmaktadır. Bu makalede, Mardin’de konuşulan Arapça lehçenin sahip olduğu kültürel ve dilsel zenginlikleri ile bazı lehçesel özellikleri hakkında bilgi verilecektir. Çalışmaya konu olan coğrafi alan, Mardin şehir merkeziyle sınırlı olmayıp, bağlı ilçe ve köyleri de kapsamakta, derlenen örnekler ve yapılan gözlemler üzerinden bu lehçe hakkında özet niteliğinde bilgiler verilmektedir.

  • ‘Abbûd, Mîsâ Sâib Râfi‘, Lehcetu kabîleti Kinâne dirâsetun luğaviyye, Mecelletu’l-Ustâz, Câmiʻatu Bağdâd, Kulliyyetu’t-Terbiye, Sayı: 203, 2012, 159-182.
  • Ahmed Muhtâr Ömer, Dirâsetu’s-savti’l-luğavî, ʻÂlemu’l-Kutub, Kahire, 1976.
  • Bergstrasser, Gotthelf, Sami Dilleri Tarihi, çev. Hulusi Kılıç, Eyüp Tanrıverdi, Anka Yayınları, İstanbul, 2006.
  • el-Cubûrî, Abdullah, Tatavvuru’d-dilâlâti’l-mu‘cemiyye, Matb‘atu’l-Mecma‘il-‘İlmî el-‘Irâkî, Bağdat, 2002.
  • el-Curcânî, Abdulkâhır, Delâilu’l-iʻcâz, tahk. Muhammed Reşîd Rıdâ, Dâru’l-Maʻrife, Beyrut, 1978.
  • Çelebi, Abdulfettâh İsmail, el-İmâletu fi’l-kırââti ve’l-lehecâti’l-ʻArabiyye, Dâru Nahdati Mısr, (2.bas.), Kahire, 1970.
  • ed-Dâmin, Hâtim Sâlih, Fıkhu’l-luğa, Matba‘atu Dâri’l-Hikme, Musul, 1990.
  • ------------, ‘İlmu’l-luğa, Matâbi‘u’t-Ta‘lîmi’l‘Âlî, Bağdat, 1989.
  • Enîs, İbrahim, Fi’l-lehecâti’l-ʻArabiyye, Mektebetu’l-Angelo Mısriyye, (2.bas), 1965.
  • el-Ezherî, Hâlid b. Abdullah, Şerhu’t-tasrîh ʻale’t-tavdîh, Dâr İhyâu’t-Turâsi’l-ʻArabî, Beyrut, tsz.
  • El-Ferâhîdî, Ebu Abdirrahman el-Halîl b. Ahmed, Kitâbu’l‘ayn, tahk. Mehdî el-Mahzûmî, İbrahim es-Semerrâî, Matâbi‘u’r-Risâle, Kuveyt, 1980.
  • El-Feyrûzâbâdi, Mecduddin Muhammed b. Ya‘kûb, el-Kâmûsu’l-muhît, el-Mu’essesetu’l-‘Arabiyye li’t-tibâ‘a, Beyrut, tsz.
  • El-Hamevî, Şihâbuddîn Yâkût b. Abdullah, Mu‘cemu’l-buldân, Dâr Sâdır, 2.bas., Beyrut, 1995.
  • İbn ‘Abdirabbih, Ahmed b. Muhammed el-Endelusî, el-‘İkdu’l-ferîd, Dâru’l-Kutubi’l-‘İlmiyye, Beyrut, 1983.
  • İbn Cinnî, Ebu’l-Feth Osman, el-Hasâis, tahk. Muhammed Ali en-Neccâr, Dâru’l-Kitâbi’l-‘Arabî, Beyrut, 1952.
  • ------------, Sirru sinâʻati’l-iʻrâb, tahk: Mustafa es-Sakâ vd., Matbaʻatu’l-Bâbî el-Halebî, Kahire, 1954.
  • İbn Hişâm, Ebû Muhammed Cemâlüddîn Abdülmelik b. Hişâm b. Eyyûb, Evdahu’l-mesâlik ilâ elfiyyeti İbn Mâlik, tahk. Muhammed Muhyiddîn Abdulhamîd, el-Mektebetu’t-Ticâriyyetu’l-Kubrâ, Kahire, 1978.
  • İbn Manzûr, Ebu’l-Fazl Cemâluddin Muhammed b. Mükerrem b. Ali, Lisânu’l-ʻArab, tahk. Yâsir Süleyman Ebû Şâdi, Mecdî Fethî es-Seyyid, Dâru’t-Tevfîkiyyeti li’t-Turâs, Kahire, 2009.
  • İbn Seyda, Ebu’l-Hasan Ali b. İsmail el-Endelusî, el-Muhassas, Dâru’l-Fikr, Beyrut, 1978.
  • İbnu’s-Sıkkît, Ebû Yusuf Yaʻkûb, el-İbdâl, tahk. Hüseyin Muhammed Şeref, el-Heyetu’l-ʻÂmmeti li şuûni’l-Matâbiʻi’l-Emîriyye, Kahire, 1978.
  • İsmail, Hasan, Osman, Abdulkadir, el-Muhallamiyya, Daru’l-Mellah, Yayınevi yok, 2004.
  • el-Kalkaşendî, Ebu’l-‘Abbâs Ahmed b. Ali, Kalâidu’l-cumân fi’t-ta‘rîfi bi kabâili ‘Arabi’z-zamân, tahk. İbrâhîm el-İbyârî, Dâru’l-Kitâbi’l-Lubnânî, 2.bas., Beyrut, 1982.
  • el-Kazvînî, Ebu’l-Huseyn Ahmed b. Fâris b. Zekeriyyâ, es-Sâhibî fî fıkhi’l-luğa, Matbaʻatu’l-Mueyyid, Kahire, 1910.
  • El-Makdisî, Ebû Abdullah b. Ahmed, Ahsenu’t-Takâsîm fî ma‘rifeti’l-akâlîm, Mektebetu Madbûlî, 2.bas., Kahire.
  • el-Meşhedânî, Hâlid Ahmed, Dirâsâtun luğaviyyetun ve nahviyye, Dâru Saʻdeddîn, Dimaşk, 2010.
  • ------------, el-Usûlu’l-fushâ li alfâz el-lehecâti’d-dârice, Dâr Sa‘deddîn, Dimaşk, 2010.
  • en-Nâdirî, Muhammed Esʻad, Fıkhu’l-luğati Menâhiluhu ve mesâiluh, el-Mektebetu’l-ʻAsriyye, Beyrut, 2008.
  • en-Nuʻaymî, Hussâm Saʻîd, Asvâtu’l-ʻArabiyye beyne’t-tahavvuli ve’s-sebât, Matbaʻtu Dâri’l-Hikme, Musul, 1989.
  • ------------, ed-Dirâsâtu’l-leheciyye ve’s-savtiyye ʻinde İbn Cinnî, Dâru’t-Talîʻa, Beyrut, 1980.
  • Osman, Abdulkadir, el-Lehcetu’l-‘Arabiyyetu’l-Muhallemiyye beyne’l-fasîhi ve’l-‘âmmiyyi ve’d-dahîl, Matba‘atu’l-Yemâme, Dimaşk, 2011.
  • Sasse, Hans-Jürgen, Linguistiche Analyse des Arabischen Dialekts der Mhallamiye in der Provinz Mardin, Yayınevi yok, Berlin, 1971.
  • Es-Se‘âlîbî, Ebû Mansûr Abdilmelik b. Muhammed b. İsmail en-Nîsâbûrî, Fıkhu’l-luğa ve esrâru’l-‘Arabiyye, Dâru’l-Kutubi’l-‘İlmiyye, Beyrut, tsz.
  • Sîbeveyh, Ebû Bişr b. ʻAmr b. Osman b. Kamber, el-Kitâb, tahk. Abdusselam Hârûn, ʻÂlemu’l-Kutub, Beyrut, 1975.
  • es-Suyûtî, Celâluddîn Ebû Bekr b. Abdirrahman, el-Muzhir fî ʻulûmi’l-luğati ve envâʻihâ, tahk. Eş-Şirbînî Şerîde., Dâru’l-Hadîs, Kahire, 2010.
  • Şahin, Abdussabûr, el-Kırââtu’l-Kur’âniyye fî dav’i ʻilmi’l-luğati’l-hadîs, Mektebetu’l-Hâncî, Kahire, 1966.
  • Şîr, Addî, Târîh Kaldû ve Âşûr, Mektebu Serkîs Ağacan, Yayın yeri yok, 2007.
  • et-Taʻʻân, Hâşim, Teesurul’l-ʻArabiyyeti bi’l-luğâti’l-Yemeniyyeti’l-kadîme, Matbaʻatu’l-İrşâd, Bağdat, 1968.
  • Vâfî ,Ali Abdulvahid, el-Luğatu ve’l-mucteme‘, Matba‘atu’l-Bâbi’l-Halebî, 1945.
  • Berke Vardar, Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü, Multilingual Yayınları, İstanbul, 2002.
  • el-Vâsitî, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdilmu’min, el-Kenzu fi’l-kırââti’l-ʻaşr, tahk. Hâlid Ahmed el-Meşhedânî, Dâru’l-Mısrî li’t-Tibâʻa, Kahire, 2004.
  • z-Zebîdî, Muhammed b. Muhammed b. Abdurrezzak, Tâcu’l-ʻarûs min cevâhiri’l-kâmûs, Dâru’l-Hidâye, 2.bas., Kuveyt, tsz.
Birincil Dil tr
Konular
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-4943-5956
Yazar: Ahmet Abdülhadioğlu
Kurum: MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { jms517150, journal = {The Journal of Mesopotamian Studies (JMS)}, issn = {2147-6659}, eissn = {2147-6659}, address = {Mardin Artuklu Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {4}, pages = {3 - 22}, doi = {}, title = {Dilsel ve Kültürel Özellikleri Bakımından Mardin Arapça Lehçesi}, key = {cite}, author = {Abdülhadioğlu, Ahmet} }
APA Abdülhadioğlu, A . (2019). Dilsel ve Kültürel Özellikleri Bakımından Mardin Arapça Lehçesi. The Journal of Mesopotamian Studies (JMS), 4 (1), 3-22. Retrieved from http://jms.artuklu.edu.tr/issue/42888/517150
MLA Abdülhadioğlu, A . "Dilsel ve Kültürel Özellikleri Bakımından Mardin Arapça Lehçesi". The Journal of Mesopotamian Studies (JMS) 4 (2019): 3-22 <http://jms.artuklu.edu.tr/issue/42888/517150>
Chicago Abdülhadioğlu, A . "Dilsel ve Kültürel Özellikleri Bakımından Mardin Arapça Lehçesi". The Journal of Mesopotamian Studies (JMS) 4 (2019): 3-22
RIS TY - JOUR T1 - Dilsel ve Kültürel Özellikleri Bakımından Mardin Arapça Lehçesi AU - Ahmet Abdülhadioğlu Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - The Journal of Mesopotamian Studies (JMS) JF - Journal JO - JOR SP - 3 EP - 22 VL - 4 IS - 1 SN - 2147-6659-2147-6659 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 The Journal of Mesopotamian Studies (JMS) Dilsel ve Kültürel Özellikleri Bakımından Mardin Arapça Lehçesi %A Ahmet Abdülhadioğlu %T Dilsel ve Kültürel Özellikleri Bakımından Mardin Arapça Lehçesi %D 2019 %J The Journal of Mesopotamian Studies (JMS) %P 2147-6659-2147-6659 %V 4 %N 1 %R %U
ISNAD Abdülhadioğlu, Ahmet . "Dilsel ve Kültürel Özellikleri Bakımından Mardin Arapça Lehçesi". The Journal of Mesopotamian Studies (JMS) 4 / 1 (Şubat 2019): 3-22.