Year 2019, Volume 4 , Issue 2, Pages 209 - 245 2019-08-30

Xemkûrê Xursî, A Poet and Writer: His Life, Works and Literary Personality
ŞA’IR Û NIVÎSKAR XEMKÛRÊ XURSÎ: JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ

M. Zahir Ertekin [1] , Nurettin ERTEKİN [2]


The unkown men of letters and their works form a private and an independent domain in Kurdish literature, for surveys and studies concerning new writers and their literary works may be considered as untouched and fresh topics to be dealt with both for Kurdish and Kurds. Hardly a day passes without exploring a new poet, author and his works that are put in the agenda. The subject of our article is a contemporary man of letters who has not been recognized yet. Xemkûrê Xursî is amongst the classical poets and writers of Kurdish. He is the owner of 13 works in total, 2 of which are in prose and remaining ones in poetry. 8 of his poetical works constitute separate diwans. None of his works has been published nor has it been reviewed by anyone up to now. This article aims at dealing with Xemkûr’s life, his works, their literary contents and his literary personality.  Furthermore his works are examined and described through various criteria such as methodogy, style and theme. As a consequent the Kurdish library will be privileged to know 13 new-hand written manuscripts. As a last point to mention, this study will potentially lead the curious reader to learn more about him and to conduct more comprehensive studies in the future. 

Edîbên nenas û berhemên wan, di edebîyata kurdî da qadeke serbixwe ye. Lewra lêgerîn û vekolîna li ser edîb û berhemên edebî ji bo kurdî û kurdan mijareke ter û teze ye. Loma roj bi roj şa’ir, nivîskar û berhemên nû yên vê biwarê derdikevin rojevê. Mijara gotara me, edîbekî sedsala me yê heta niha nehatîye nasîn e. Xemkûrê Xursî, yek ji şair û nivîskarê edebîyata kurdî ya klasîk e. 2 pexşan 11 menzûm bi tevahî 13 berhemên wî hene. Ji vana 8 heb dîwanên serbixwe ne. Heta niha tu berhemên wî nehatine çapkirin û heta niha li ser wî xebat jî nehatine kirin. Di vî gotarê da em ê li ser jiyana Xemkûr, berhemên wî û naverka wan û kesayetîya wî ya edebî rawestin. Herwiha wê berhemên wî ji alîyê şêwaznasî, ziman û temayî ve jî were helesengandin. Bi vî awayî 13 berhemên nû-destxet wê li pirtûkxaneya kurdî were zêde kirin. Yek jî bi vê gotarê em ê bal bikişînin ser vî edîbî da ku peywendîdar jê haydar bibin û derfeta xebatên mezintir derkeve holê, di dahatûyê da.

  • A. Mermer, S. Deniz, Y. Bayram, L. Alıcı, M. Eflatun, N. K. Keskin. (2014). Üniversiteler İçin Eski Türk Edebîyatına Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Artun E. (2017). Dinî - Tasavvufî Halk Edebiyatı (Edebiyat Tarihi/Metinler). Adana: Karahan Kitapevi.
  • Aykanat, T. (2013). Cevrî Dîvân’ı Örnekçesinde Edebî Türler. A. Ü. Türkîyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı 50, Erzurum, 47-64.
  • Çelik, H. (2015). Bendi Mustafa Baba Divaninda Edebi Tür ve Tarzlar. Uluslararası Türkçe Edebîyat Kültür Eğitim Dergisi Sayı: 4/1, 443-464.
  • Dad, S. (1385). Ferhengê Istilahatê Edebî, Wajername ê Mefahîm û Istihataê Edebî, Farsî û Ewrûpaî. Întîşaratê Morwarîd: Tehran, Îran.
  • Dilçin, C. (1992). Örneklerle Türk Şiir Bilgisi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları sayı 517, 2, Baskı, Türk Tarih Kurumu Basımev.
  • Ergün, Z. (2018). Newroz û Cureyê Newroznameyê di Edebîyata Kurdî ya Nû de. Dîl Bilimleri (Klasik Sorunlar-Güncel Tartışmalar) (s. 330-345). Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları.
  • Ertekin, M. Z. (2015). Bîyografîyeke Menzûm-Siltan Şêxmûs (Metn û Lêkolîn). Van: Lorya.
  • Fesaî, R. M. (1380). Enwa’ê Şi’rê Farisî. Şîraz, Îran: Întîşaratê Nuwêd.
  • Gemi, A. (2018). Çend Agahî Derheq Jiyana Feqe Reşîd û Sirru’l-Mehşer a Wî de. Nûbihar Akademi, h.9, r.127-145.
  • Güzel, A. (1999). Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı El Kitabı. Ankara: Akçağ.
  • Kardaş, S. (2013). Cem Sultan’ın Cemşîd ü Hurşîd Mesnevisinin Edebi Tarzlar Açısından Değerlendirmesi. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/1, 1899-1909.
  • Kınay, N. (2016). Edebî Türler Ve Tarzlar Bağlamında Lârendeli Hamdî’nin Leylâ İle Mecnûn Mesnevisi Üzerine Bir İnceleme. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (ERZSOSDE) ÖS-III, 257-270.
  • Newayî, M. (2018). Mela Elîyê Teremaxî (sedsala 16-17), Tesrîfa Teremaxî –Yekemîn Gramera Kurdîya Kurmancî-. İstanbul: Nûbihar.
  • Şukr, E. (91). Hîkmet Der Nîgahê Mufessiranê Quran û Feylesofan. Fesilnameê Felsefe ve Kelamê Îslamî Ayîneê Me’rîfet, Danişgahê Şehîd Behiştî, Tabistan, Îran, 27-46.
  • Xursî, X. (Destxet). Dîwan-1- Helbestên Olî. Berhema Neçapkirî.
  • Xursî, X. (Destxet). Dîwan-2- Buxçika Bûka Dîlgirtî. Berhema Neçapkirî.
  • Xursî, X. (Destxet). Dîwan-3- Evîna Bêmiraz. Berhema Neçapkirî.
  • Xursî, X. (Destxet). Dîwan-4- Evînname. Berhema Neçapkirî.Xursî, X. (Destxet). Dîwan-5- Ger û Geşta Min. Berhema Neçapkirî.
  • Xursî, X. (Destxet). Dîwan-6- Kulîna Nivîna. Berhema Neçapkirî.
  • Xursî, X. (Destxet). Dîwan-7- Tûrikê Kul û Derdan. Berhema Neçapkirî.
  • Xursî, X. (Destxet). Dîwan-8- Welatê Wêran. Berhema Neçapkirî.
  • Xursî, X. (Destxet). Mewlûda Kurdî. Berhema Neçapkirî.
  • Xursî, X. (Destxet). Pêdivîyên Ol û Dînê Îslamî (Eqîda Îmanê), Berhema Neçapkirî.
  • Xursî, X. (Destxet). Pirs û Bersivên Ol û Dînê Îslamê. Berhema Neçapkirî.
  • Xursî, X. (Destxet). Telqîna Mirîya. Berhema Neçapkirî.Xursî, X. (Destxet). Wêranbûna Dinyayê û Avabûna Axretê. Berhema Neçapkirî.
  • Zivingî, M. E. (1978). El- ‘Iqdu’l-Cewherî fî Şerh-î Dîwan’iş-Şeyxi’l Cezerî. Dimeşq: Çapê Duwem, Metbe'etî SEbah.
Primary Language tr
Subjects Literature
Published Date Yaz
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-3519-9892
Author: M. Zahir Ertekin (Primary Author)
Institution: BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ DOĞU DİLLERİ VE EDB
Country: Turkey


Orcid: 0000-0001-2345-6789
Author: Nurettin ERTEKİN

Dates

Publication Date : August 30, 2019

Bibtex @research article { jms567379, journal = {The Journal of Mesopotamian Studies}, issn = {2147-6659}, eissn = {2147-6659}, address = {Türkiye'de Yaşayan Diller Enstitüsü Rektörlük Ek Bina Yenişehir Yerleşkesi Artuklu/ MARDİN}, publisher = {Mardin Artuklu University}, year = {2019}, volume = {4}, pages = {209 - 245}, doi = {10.35859/jms.2019.567379}, title = {ŞA’IR Û NIVÎSKAR XEMKÛRÊ XURSÎ: JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ}, key = {cite}, author = {Ertekin, M. Zahir and ERTEKİN, Nurettin} }
APA Ertekin, M , ERTEKİN, N . (2019). ŞA’IR Û NIVÎSKAR XEMKÛRÊ XURSÎ: JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ. The Journal of Mesopotamian Studies , 4 (2) , 209-245 . DOI: 10.35859/jms.2019.567379
MLA Ertekin, M , ERTEKİN, N . "ŞA’IR Û NIVÎSKAR XEMKÛRÊ XURSÎ: JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ". The Journal of Mesopotamian Studies 4 (2019 ): 209-245 <http://jms.artuklu.edu.tr/en/issue/47254/567379>
Chicago Ertekin, M , ERTEKİN, N . "ŞA’IR Û NIVÎSKAR XEMKÛRÊ XURSÎ: JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ". The Journal of Mesopotamian Studies 4 (2019 ): 209-245
RIS TY - JOUR T1 - ŞA’IR Û NIVÎSKAR XEMKÛRÊ XURSÎ: JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ AU - M. Zahir Ertekin , Nurettin ERTEKİN Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.35859/jms.2019.567379 DO - 10.35859/jms.2019.567379 T2 - The Journal of Mesopotamian Studies JF - Journal JO - JOR SP - 209 EP - 245 VL - 4 IS - 2 SN - 2147-6659-2147-6659 M3 - doi: 10.35859/jms.2019.567379 UR - https://doi.org/10.35859/jms.2019.567379 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 The Journal of Mesopotamian Studies ŞA’IR Û NIVÎSKAR XEMKÛRÊ XURSÎ: JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ %A M. Zahir Ertekin , Nurettin ERTEKİN %T ŞA’IR Û NIVÎSKAR XEMKÛRÊ XURSÎ: JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ %D 2019 %J The Journal of Mesopotamian Studies %P 2147-6659-2147-6659 %V 4 %N 2 %R doi: 10.35859/jms.2019.567379 %U 10.35859/jms.2019.567379
ISNAD Ertekin, M. Zahir , ERTEKİN, Nurettin . "ŞA’IR Û NIVÎSKAR XEMKÛRÊ XURSÎ: JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ". The Journal of Mesopotamian Studies 4 / 2 (August 2019): 209-245 . https://doi.org/10.35859/jms.2019.567379
AMA Ertekin M , ERTEKİN N . ŞA’IR Û NIVÎSKAR XEMKÛRÊ XURSÎ: JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ. JMS - The Journal of Mesopotamian Studies. 2019; 4(2): 209-245.
Vancouver Ertekin M , ERTEKİN N . ŞA’IR Û NIVÎSKAR XEMKÛRÊ XURSÎ: JÎYAN, BERHEM Û KESAYETÎYA WÎ YA EDEBÎ. The Journal of Mesopotamian Studies. 2019; 4(2): 245-209.